| |
TAKAT AUNMATBAU

Ina nunke perunman takat inia pachisaik takantsui antsak pinash ausatnume dita chichamen tusaikish tabauk atsawai nuniak tikish apash chicham aina nunash dekatnume tabauk atsawai, yama apu aidau pachis chichainawai nunak tikish nugkanmaya kuishkin suinawai yaimkatnume tusan, tujash nuninakush inia aina nunakesh anentaimtuinatsui, wajuk matsamnuk ainawa nunakesh pachinatsui, anin abau ain dita disa dita senchijin aujuinawai, dui jú inia nunkega nuin papi aunbauk kajimatkimu awai.
Juu yama nakamsaya dui perunmak ujumak inia amazonianmaya aidau papi emtuka aunbau awai universidad tutaiya nui, duka aujuinawai juu papi auntaiya nui, universidad nacional mayor de san marcos aujuinawai 118 duka tikish inia aina nujai taji, 14 chicham aunmatji,( shipibos, ashaninkas, awajun, wampis), antsan tikish aidaujai, duka dita papi auntan nagkama minina nuin wainkaji imanchau dekammamainau datsamainau, imanik senchi antuinachau, imannis umintsachu aidau papi libro aunbaunmash imannish shi aunchau, matematikanmash imannish antuchu, kuishkish atsunbau dita papi sumaka aunmainjish atsunbau aidau, jaku ampimamainjish atsunbau aidau asan sechi waituinawai, apajish yainashabau asan waitus ditak takas papinash auju asan tikish apash aidauk amuinain inia aidauk amuachush ainawai, nunu ashi dita nankamas enkema aujus minina nuu diyamak kuashat ukunum juwajaje, antsan kuashak pipí emtunchamush awai jalamu aidau, duka kuashat utunchatnum pujuidau asan ankaje senchi anentaibaush ajuidau, kuishkijish atsujuidau papi sumaka aunmainjish yujumak sumamka yumainjish atsunbau, jakush apimamainjish atsujuidau, patajinash anentaituinak waituidau, apajish pachikchamu ditak takasa ausatatus yujaidau aidau asan kuashat papin ausatatus wayau aina duka jiinan ukuinawai. aniau asamtai yamik ujumak papin aujuk batsatui, amuntajai nunikan wakitkin patanjai takastajai tuidau asan, duka chichamak nankamnawai dita papin nankamas aujus miniaja nui shin jintituashbau asan, primaria, secundaria a tus, dekas chicham muun awa duka awai nuwa aidaun apaji takasti tusa yaja apashnumkesh awemainanui, dutikam yujasan ejapjukan waituinawai juwai wait anenmain, kuashat dekas dita batsatbaujin ukukian yujas kuashat waituina nunu, untsu antsuk papin shin aujak yujakun dekas unuimainawai tikish aidaujaish ijunja takat aidaun duka pegkejai, tikish pujutnash unuimau asa, tujash nina pujutiya nunak kajimatbaitsui.
Tuja antsaik jintiamu amainai dakujuki takat aina dushakam, anki takaki wegakau unuimamainai tikishjai chichat aina dushakam, duka iik aents ainan anin asaja tuke senchintin ainaji,juka tutupnisa dekamu amainai, nuintushkam ashi ayamjumaka yujasantin aina dushakam dekamu ajantunika ninisbau amainai, aja unuimaja wegaku dekattaji ajantunisa ninitchakam,tuja ju ijunja batsamat aumatan duka takataiyai ashinum , apu wetasaishkam, kuit chichamjuktasaishkam, ashi tuin ii wekaeji nuishkam, antasik atsumaji decau atasaishkam papi aujut aina nuishkam, apu wetasa aunmatbaunmashkam, antsaik wajuk iish yapajinmainkita ina aentsjinish, ina pujutiya nuish,nuniaku takasaja ekemaina dushakam nuniaku ijutkau takamaina duka papin aujin aina nujaishkam. atus takat wegantu asamtai papi auntai universidad nacional mayor de san marcos, chichasui ijutkau takasbau a ti nuniaku yainmi inia papin aujuina nuu tusan universidad de saskatchewan de canadánmayajai, nunik nankama takawai proyecto piloto tusa, tikish iniachu papin aujak notan jiya imatikatnume ditash tusa,tujash juu datsa pain aujuidau proyecto tabaunum pachitkau aina duka dita senchijin aujuinawai, nii shin aproban jinuk jinkiaje shin, juin apashchakam pachitjau ainawai dekaskeg ashi anian ainatsui, juka abukan waketun dita nunken takastinme tabauwai,nuniak dita munjijai takatan emtikati tuidau asan yamai kuashat kajimatkim u aina nunak kajimatuinak takastinme tabauwai,nuninak ditash shin batsamas dita nunken ayamjukam kuishkintin weak pujustinme tabau asamtai.
Juu takat nankamna duka eme anetsa dimainai, antsaik imaniap batsatua tusa tumainai ashi inia , sejai aiduashkam 5,818 comunidades campesinas ina nunkenin perunmayati,ju juin kuntin, ajakmatai aidaush ayawai,antsag juka dekas iwainawai kuitamsa takamu aina nunashkam, ima sechik juwai ina nunken shin iwaina duka dita ima senchi shin kuitamas takasan wenau asan nuintushkam dita ima kuashat ainawai. tujash dita ima kuashtaitak menkaegan wenawai, antsan ajakash shin kuashan ajuinawai.
Nua dui,takatak namkamnawai ditash yaibau atinmae tusa, kuashat utunchatnum batsatu asamtai, wajun takamainuk amainita tidash kuishkinmash shin ijunash betek takasaju atinmae tabau asamtai, dekas dita ajaknumash senchi ajakbau asanmatai , antsan dita ijuntsa batsamtaiji disaja,juu mujana dui 2007, takat proyecto dantin nankamnawai ekeka takamushkam dita batsatkamu ainanui antsag nuni nagkaemasashkam, dui egaji datsa papin auju tesis umiktatus takau aiduk yainbau a ti nunik abuka dekas takasti nunken tusa.
Juka dekas shin unuiman waketun dita nunken utunchat aina nuna yaimkati tusa tibauwai,dita unuiamanbaujin dita munjin chichamjuktinme tusa tabauwai,nuninak takatnash emtika wenak kuishkinash ayumankas takastinme taji, nuiak dita dekas emtikatnume dta nunkenak tusa tuinaji, antsaik seja aiduashkam taji, dita unuimanbaujin yaimkatnume taji,nuninal jintinkagtuatnume taje dita chichamenash, wajuk kuitamaya dita takataijinash kuitamna ainawa atus takastinme shin utunchat atsamunum taji, nuandui inia aiduak ajantsuk ditash chichamain ainawai,nuadui etenjattaji dekas dita chichamen dekaidau agatnash deka nunu jintinkagtuati tusa papi auntai ainanui ashi dekamu a ti tusa,antsag pain agagtinme jintinkagtuatin aidaun nunak dutikattawai programa liguistico tutaiya nunu.
Antsaik takastatji talleres, seminarios tutaiya dushakam dekas tikish aidaush wakegas diinamu. Duka aikki dekas dekamu chicham inia aina dushakam tabau asamtai, pipin aunush, jintinkagtinush dekawagtinme tusa dutikattaji.
|
|