| |
NAMPITSI ASHANINKA

Anampitsite aseikantari jaka, aseinkantaka añavaintajete osheki ñantsipaye, aseiki nampitsiki iseinkantari atziripaye onashta ikinshiria aparopaye tzimatsiri iñane pashini, piyotakay jaka anampiki ñavaytzirori pashinipaye ñaantsi, tzimatsi iratzirite 27 millones ikanta iseiki jaka aipatsite, aaka akanta 40% ashaninkapaye, pokatsiri inteina nampitsiki iseikantari choripaye ejatzita amazonikos. Nampitsiki amazonika aseikantari tzimatsi osheki inchatopaye, tzimeripaye, kametsarini okanta anampi aseikantari ejatzita tsika ikantavaita irañantari (48 nampitsipaye ashaninka ikanta ejatzita 19 añane añavaitziri anampiki).
Iroñaka iseinkinta okaratzi 59% overa ipatsite ashi amazonia anampitsite aseikantari ejatzita tzimatsi iratzirite overa 242 000 atziripaye. Iroka nampitsiki irotake jevatakairo amenero kametsa shokatsiri anampikipaye otzimatye amenero kametsa ero atovavaitziro inchatopaye ejatzita piratsipaye seikatsiri antamikipaye aseikira. Iroka akantziri, nampitsipaye aseikantari pankiyetaka oijatakeri tsika ikantavaita ipankitziri paisatzipaye entakantarori, ero apiakotziro tzimatsi osheki paitarika apankiteri amenatye te akariperotero paitarika apankitziri avanekipaye, antavaite ashintsintantyari ejatzita antyari kireki, aantyari ovarentsi avankokipaye. Akante iroñaka apankitzirika avanekipaye pashini nampitsiki oshe ininteitziro kantzimaintachari ijevatakairo anampiki te ishintsiperote amenantyarori apankitziri apimanterota pashiniki nampitsiki, akantero te ramenero tsika akanteroka antyarori maaroni apankitziri, jevatakairo anampiki iminkiatzi ikitoyoki pankirentsi kariperori, irotake osanariakotantari aipatsitepaye, nokantavakemi irotentsi atsonkatatyeya antamikipaye anampiki aseikantari.
Okariperotzi aseikinta anampitsiki ashaninka, te ampiakotero tsika akantavaita añantari ejatzita ashi akantapinta amenero kametsaini aseikantari anampiki, pashini atziripaye seikatsiri pashini nampitsiki kimoshiretaka okanta aseiki te achekavaitero inchatopaye, te akentavaiteri piratsipaye, aseiky kametsarini anampikipaye okantavetyata ikisanentajai.
Añavaitero pashini, anampiki iseikantari chori tzimatsi 5,680 apototaka kapichepathay, ari maaroni oseiki vashiretantsi entsipaye tekatsi iroya antaroite tashanentsi aseinkinta anampitsite, iroñaka avisatsiri osarentsi te osanthatanake vashiretantsi kantanaka kapicheni tekerata atsonkaterota amitakoteri atziripaye seikatsiri kipatsi choriki ejatzita ashaninkapye, nampitsiki inteina jenokitanaki tashanentsi 45,8% añakero 1994 ejatzita 48,7% overantakaro osarentsi 1999. Irotentsi amavetakaro atsonkatero mansontzitantsi anampitsite aseikantari ejatzita tzimatsi osheki atziripaye tekerata iyoterota isankenate, iñavaitero sankenarentsi akantero atziripaye seikatsiri antamiki te seikatsiri okakiniki nampitsiki 42% okanta koyapaye ejatzita 17% shiramparipaye irotake apiteroite masontzipaye tekatsi iyote.
Iroka kantakantzirori te ramenero kametsa jevatakantzirori anampitsite aseikantari, kemitaka chori ejatzita ashaninkapaye tzimatsi tsika ikantavaita irañantari ikinshiria ejatzita iñane, pashininta atziri pokatsiri pashinika nampitsi te inkemeri iyotantyari tsika ikantavaita iseiki aipatsite te amonkaratari tzimatsi iyotane pashini irotake te apatyavakantari kametsa.
> VER EL CUADRO DE COMUNIDADES INDÍGENAS.
| Región |
Total de Comunidades |
Comunidades Campesinas |
Comunidades Nativas |
| Número |
% |
Número |
% |
| AMAZONAS |
221 |
52 |
23.53 |
169 |
76.47 |
| ANCASH |
345 |
345 |
100.00 |
0 |
0.00 |
| APURIMAC |
442 |
442 |
100.00 |
0 |
0.00 |
| AREQUIPA |
100 |
100 |
100.00 |
0 |
0.00 |
| AYACUCHO |
578 |
577 |
99.83 |
1 |
0.17 |
| CAJAMARCA |
109 |
107 |
98.17 |
2 |
1.83 |
| CUSCO |
939 |
886 |
94.36 |
53 |
5.64 |
| HUANCAVELICA |
565 |
565 |
100.00 |
0 |
0.00 |
| HUANUCO |
266 |
257 |
96.62 |
9 |
3.38 |
| ICA |
9 |
9 |
100.00 |
0 |
0.00 |
| JUNIN |
563 |
389 |
69.09 |
174 |
30.91 |
| LA LIBERTAD |
120 |
120 |
100.00 |
0 |
0.00 |
| LAMBAYEQUE |
25 |
25 |
100.00 |
0 |
0.00 |
| LIMA |
287 |
287 |
100.00 |
0 |
0.00 |
| LORETO |
612 |
75 |
12.25 |
537 |
87.75 |
| MADRE DE DIOS |
24 |
0 |
0.00 |
24 |
100.00 |
| MOQUEGUA |
75 |
75 |
100.00 |
0 |
0.00 |
| PASCO |
188 |
73 |
38.83 |
115 |
61.17 |
| PIURA |
136 |
136 |
100.00 |
0 |
0.00 |
| PUNO |
1251 |
1251 |
100.00 |
0 |
0.00 |
| SAN MARTIN |
31 |
1 |
3.23 |
30 |
96.77 |
| TACNA |
46 |
46 |
100.00 |
0 |
0.00 |
| UCAYALI |
231 |
0 |
0.00 |
231 |
100.00 |
| TOTAL |
7163 |
5818 |
81.22 |
1345 |
18.78 |
Directorio de Comunidades Campesinas. PETT 2002. Ministerio de Agricultura.
Base de Datos de Comunidades Nativas. Marzo 2003. Defensoría del Pueblo.
|
|